Ev satarken vergi çıkar mı? 5 yıl kuralı, 2026 değer artış kazancı ve miras kalan evler

Minyatür evlerin üzerinde tutulan ev anahtarı

Taşınmaz satışından doğan kazancın vergilendirilmesi, edinme şekline ve elde tutma süresine göre değişiyor. 5 yıl kuralı, 2026 istisna tutarı, maliyetin nasıl güncelleneceği, beyan zamanı ve miras kalan taşınmazlar için veraset ve intikal vergisi aşağıda yer alıyor.

5 yıl kuralı

Bedel ödenerek satın alınan bir ev, dükkân ya da arsa, edinme tarihinden itibaren 5 yıl içinde satılırsa kazanç vergiye tabidir. 5 yıl dolduktan sonra yapılan satışta değer artış kazancı doğmaz.

  • Süre gün gün hesaplanır. Başlangıç kural olarak tapu tescil tarihidir.
  • Miras, bağış gibi karşılıksız (ivazsız) yollarla edinilen taşınmazların satışında, süreye bakılmaksızın değer artış kazancı yoktur.
  • Satışlar devamlılık ve ticari organizasyon içinde yapılıyorsa (alım satımı iş hâline getirmek gibi) kazanç ticari kazanç sayılır; bu durumda 5 yıl kuralı ve istisna uygulanmaz.

Kazanç nasıl hesaplanır?

Kazanç, satış bedelinden maliyet bedeli ve alışta yapılan giderler düşülerek bulunur. Maliyet bedeli, Yİ-ÜFE'deki artış yüzde 10 veya üzerindeyse güncellenir. Hesapta alış ayından önceki ayın ve satış ayından önceki ayın endeksleri kullanılır.

Örnek: 2.000.000 TL'ye alınan ev için ilgili dönemde endeks artışı yüzde 80 olsun. Güncellenmiş maliyet 3.600.000 TL olur. Ev 5.000.000 TL'ye satılırsa kazanç 1.400.000 TL, istisna düşüldükten sonra vergiye tabi tutar 1.250.000 TL olur. Başka geliri olmayan biri için 2026 tarifesiyle hesaplanan vergi yaklaşık 320.000 TL'dir. Endeksleme yapılmasaydı vergiye tabi tutar 2.850.000 TL olurdu; bu nedenle doğru endeksleri kullanmak önemli.

2026 istisna tutarı ve vergi oranı

  • 2026 yılında elde edilen değer artış kazançlarında istisna: 150.000 TL (2025 için 120.000 TL).
  • İstisnayı aşan kısım gelir vergisi tarifesine göre vergilendirilir: 2026 tarifesi yüzde 15 ile başlar (190.000 TL'ye kadar), yüzde 40'a kadar çıkar.

Beyan ve ödeme zamanı

2026'da yapılan satışların kazancı, 1-31 Mart 2027 tarihleri arasında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilir. Vergi Mart ve Temmuz 2027'de iki eşit taksitle ödenir. Kazanç istisna tutarının altında kalıyorsa beyan gerekmez.

Miras kalan ev: veraset ve intikal vergisi

Miras yoluyla gelen taşınmaz için değer artış kazancı yoktur, ancak intikal sırasında veraset ve intikal vergisi hesaplanır. 2026 tutarları (Seri No: 57 Genel Tebliğ):

  • Çocuklar (evlatlıklar dahil) ve eşten her birine düşen miras payında istisna: 2.907.136 TL
  • Çocuk yoksa eşe düşen miras payında istisna: 5.817.845 TL
  • Bağış gibi karşılıksız intikallerde istisna: 66.935 TL
  • Miras yoluyla intikalde oran yüzde 1'den başlar, 55.000.000 TL'yi aşan kısımda yüzde 10'a çıkar. Bağışta oranlar yüzde 10 ile yüzde 30 arasındadır; anne, baba, eş ve çocuklardan yapılan bağışta bu oranların yarısı uygulanır.

Dikkat edilmesi gerekenler

  1. Satış tarihini planlarken tapu tescil tarihinden itibaren 5 yılın gün olarak dolup dolmadığını kontrol edin; birkaç günlük fark vergi doğmasına yol açabilir.
  2. Alış ve satış bedellerinin tapuda gerçek değerle gösterilmesi, hem maliyetin ispatı hem de olası cezalar açısından önemlidir.
  3. Alıştaki tapu harcı gibi giderlerin belgelerini saklayın; kazanç hesabında düşülür.
  4. Yİ-ÜFE güncellemesini yapmadan beyan etmeyin; vergi tutarını ciddi ölçüde değiştirir.
  5. Miras kalan taşınmazlarda veraset ve intikal vergisi beyannamesini kanuni süresinde verin; satış ondan sonra daha kolay ilerler.

Değerlendirmemiz

En sık karşılaşılan yanlış, her ev satışında vergi çıktığının düşünülmesi. Oysa vergi, yalnızca satın alındıktan sonra 5 yıl dolmadan satılan taşınmazlarda ve endekslenmiş maliyetin üzerindeki kazançta, 150.000 TL'yi aşan kısım için doğuyor. Tersine, 5 yıl dolmadan satış yapan kişilerin bir kısmı beyan yükümlülüğünü bilmiyor ve konu yıllar sonra vergi dairesinin yazısıyla gündeme geliyor. Satış öncesinde edinme tarihi, alış belgeleri ve endeks hesabı birlikte gözden geçirilirse hem gereksiz vergi ödenmesi hem de sonradan ceza riski önlenmiş olur.

Bilgi ve iletişim

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her işletmenin durumu farklı olduğundan uygulamadan önce güncel mevzuatı ve kendi koşullarınızı değerlendirmeniz gerekir. Sorularınız için:

Cep / WhatsApp: 0532 515 50 35 · Ofis: 0232 503 00 30 · E-posta: [email protected]

SMMM Serkan Kaplan · Karşıyaka Tower, Karşıyaka/İzmir

Kaynaklar

Muhasebe Ücreti Öde
E-Mükellef Girişi