İnceleme yazısı gelen işletmeler için ilk konu süreler ve haklar oluyor. Tam ve sınırlı incelemenin süreleri, belge ibrazı, uzlaşma, izaha davet ve zamanaşımı aşağıda 2026 itibarıyla geçerli kurallarla yer alıyor.
Vergi incelemesi, inceleme elemanının mükellefe gönderdiği yazılı "İncelemeye Başlama Bildirimi" ile başlar. İnceleme kural olarak vergi dairesinde ya da inceleme elemanının biriminde yapılır (VUK 139); mükellef isterse ve işyeri uygunsa işyerinde de yapılabilir.
Süre içinde bitirilemeyen incelemelerde inceleme elemanının bağlı olduğu birim, tam ve sınırlı incelemede 6 ay, KDV iadesinde 2 ay ek süre verebilir. Böylece üst sınır tam incelemede 18 ay, sınırlı incelemede 12 ay olur. Ek süre talebi sürenin bitiminden en geç 10 gün önce yapılır ve mükellefe yazıyla bildirilir.
İzaha davet, inceleme başlamadan önce idarenin tespit ettiği bir vergi kaybı şüphesi hakkında mükellefe açıklama fırsatı verilmesidir. Yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde açıklama yapılabilir ya da izah yerine geçen beyanname verilebilir. İzah yeterli bulunmayıp beyan ve ödeme süresinde yapılırsa vergi ziyaı cezası verginin bir katı yerine yüzde 20 oranında kesilir.
Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanımı iddialarında izaha davet, 2026'da belge tutarının 870.000 TL'yi ya da o yılki toplam alışların yüzde 5'ini aşmaması şartıyla uygulanabiliyor. Kaçakçılık fiillerinde, ihbar varsa ya da inceleme başlamışsa izaha davet yoluna gidilmez.
Vergiyi tarh etme yetkisi, verginin doğduğu yılı izleyen takvim yılının başından itibaren 5 yıldır. Örneğin 2021 yılına ait vergiler için süre 31 Aralık 2026'da dolar. İnceleme bu süre içinde sonuçlandırılmalıdır; bu nedenle defter ve belgelerin en az bu süre boyunca (Vergi Usul Kanunu'na göre 5 yıl, Türk Ticaret Kanunu'na göre 10 yıl) saklanması gerekir.
İncelemede süre sınırı mükellef açısından bir güvence; ancak uygulamada sürenin aşılması tek başına tarhiyatı ortadan kaldırmıyor ve bu konuda yargı kararları da tek yönde değil. Bu yüzden süreye güvenmek yerine belgeleri zamanında ve eksiksiz sunmak, katılmadığınız tespitleri tutanağa yazdırmak ve uzlaşma imkânını süresinde kullanmak daha belirleyici oluyor. İzaha davet ise incelemeye göre çok daha düşük cezalı bir yol; yazı geldiğinde 30 günlük süre içinde ciddiyetle değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her işletmenin durumu farklı olduğundan uygulamadan önce güncel mevzuatı ve kendi koşullarınızı değerlendirmeniz gerekir. Sorularınız için:
Cep / WhatsApp: 0532 515 50 35 · Ofis: 0232 503 00 30 · E-posta: [email protected]
SMMM Serkan Kaplan · Karşıyaka Tower, Karşıyaka/İzmir
Etiketler: #izmirmalimüşavir #karşıyakamalimüşavir #izmirmuhasebe #vergiincelemesi #vergidenetimi #izahadavet #uzlaşma #zamanaşımı #vergiziyaı #mükellefhakları #vergiusulkanunu #izmirkobi